| Çok
mu yorgunsunuz? |
İnsanlar
hasta olduklarında, kendilerini genellikle yemek yiyemeyecek kadar yorgun
hisseder-ler. İşte size enerjinizi ve yemeye karşı ilginizi arttıracak
bazı yollar:
· Önce doktorunuzun onayını alarak kısa yürüyüşler gibi hafif egzersizler
yapın. Bunlar size güç sağlayacak, gücünüzü korumanızda etkin olacak ve
iştahınızı açacaktır.
· Yemeğinizi hazırlamadan önce dinlenin. Özellikle tedavi sonralarında
kendinizi yorgun hisse-debileceğinizden, bu durumu piyasadaki hazır yiyecekleri
denemek için bir fırsat olarak değer-lendirebilirsiniz. Önceden hazırlayacağınız
yemekleri bu gibi zamanlarda kullanmak üzere dondurarak saklayabilirsiniz.
|
|
 |
|
İştahınız mı yok? |
·
Akşamları açlık hissetmiyorsanız ana öğününüzü sabah kahvaltısına, kahvaltıdan
sonraki a-tıştırmalara ya da öğle yemeğine kaydırın.
· Sabahları yemekten hoşlanmıyorsanız, hafif bir şeyler atıştırın ve ana
yemeğinizi gün içinde, kendinizi daha iyi hissettiğiniz bir zamanda yiyin.
· Sık sık ama azar azar yiyin. Gün boyunca yenen küçük öğünler bazen,
üç büyük öğüne gö-re daha sağlıklı olabilir.
· Yemek yerken küçük lokmalar alın. Azar azar yemek, tüm yeme sürecinizde
büyük bir fark-lılık yaratabilir.
· İştahınızı kaybetseniz bile yemekten vazgeçmeyin! Kimi zaman, yemek
yemeyi tıbbi bakımı-nızın bir parçası olarak düşünmelisiniz. |
|
|
| Bulantınız
mı var? |
Bulantıyı
önlemek yada hafifletmek için bu yöntemleri deneyebilirsiniz:
· Eğer mideniz iyi değilse, kendinizi yemeye zorlamayın.
· Yemek pişerken çıkan kokulardan kaçının ve iyi havalandırılmış bir odada
yemek yiyin.
· Ağzınıza birkaç kraker atın ya da buz krem gibi soğuk bir şeyler yiyin.
· Yemeğinizi yavaş yavaş yiyin ve yemeklerden sonra dinlenin.
· Kızarmış yiyeceklerden kaçının.
· Sıcak yemekler yerine soğuk yiyecekleri yeğleyin. |
|
|
| Kusuyor
musunuz? |
·
Yavaş yiyin ve yediklerinizi iyi çiğneyin.
· Kusacağınızı hissettiğinizde uzanın ya da iyi havalandırılmış bir odada,
başınız ve omuzlarınız yüksekte kalacak biçimde dinlenin. Giysileriniz
sıkıyorsa gevşetin; yüzünüze ve boynunuza serin nemli bezler koyun.
· Kusarak fazladan yitirdiğiniz sıvıyı yerine koymak için sıkma meyve
suları, kolasız meşrubat-lar, çay, et suyuyla yapılmış çorbalar ya da
su için. Öte yandan, dializ tedavileri arasında kazandığınız kiloları
yakından takip ederek çok fazla sıvı alıp almadığınızdan emin olun. |
|
|
| Kabızlığınız
mı var? |
·
Bir bardak sıcak suya yarım limon sıkıp sabahları ya da yatmadan önce
için. Sıcak içecekler bağırsak etkinliklerini genellikle uyarır. Bu arada,
sıvı alımı konusunda size getirilen sınırlama-ları unutmayın.
· Programlı
bir yaşam düzeni bağırsak alışkanlıklarınızın da düzene girmesini sağlar.
Yemekle-rinizi her gün yaklaşık aynı saatte yiyin ve vücudunuzu çalıştıracak
bazı fiziksel etkinlikler için belirli zamanlar ayırın. Bağırsak sisteminizi
düzende tutmak için her gün uygulayacağınız hafif egzersizlere gereksinim
vardır.
· Her
gün tuvalette geçireceğiniz sakin bir zaman ayırın. ( 10- 30 dakika)
· Tuvalete gitmeniz için vücudunuzdan kaynaklanan çağrıları göz ardı etmeyin.
· Patlamış mısır ya da öğütülmüş kepek gibi lif açısından zengin yiyecekler
yemeye çalışın.
· Bütün
bu önerileri denediniz ve hiçbir olumlu sonuç alamadınızsa doktorunuza
danışarak başka seçenekler önermesini isteyin. doktorunuz önermediği sürece
reçetesiz satılan laksa-tiflerden (müshil ilacı) kullanmayın. |
|
|
| Ağzınız
mı kuruyor? |
·
Dializ hastası için en zor, ama en önemli görevlerden biri, sıvı alımının
önlenmesidir.
· Tuzlu yiyecekler yemeyin.
· Biraz suya bir iki damla nane yağı ya da limon suyu katarak hazırlayacağınız
ferahlatıcı ağız spreyini küçük bir sprey şişesine koyarak yanınızda bulundurun.
· Dondurulmuş üzüm ya da ağaç çileği yiyin.
· Yapay tükürük kullanma konusunda doktorunuza danışın. |
|
|
| Şişkinliğiniz
mi var? |
·
Yemeklerinizi günde 6-8 kez, ama azar azar yiyin.
· Özellikle periton dializi tedavisi görüyorsanız öncelikle balık, yumurta,
tavuk ve et gibi yük-sek proteinli besinlere ağırlık verin. Bu durumda
diyet uzmanınız, size protein katkısı da öne-rebilir.
· Periton dializi hastasıysanız, uygulayıcı görevlilerle görüşerek dializ
sıvınızı yemek yeme-nizden önce boşaltmalarını isteyin. Böylece, "
doluluk" duygusu giderilebilir.
· Yavaş yiyin; hızlı yemek hava yutmanıza neden olur.
· Hafif egzersizler de size yardımcı olabilir, ama bu konuda önce doktorunuza
danışmalısınız. |
|
|
| Ağız
tadınız mı kaçtı? |
·
Diş hekiminize görünerek dişlerinizde ya da dişetleriniz de bir sorun
olup olmadığını araş-tırmasını isteyin. Eğer esaslı bir diş tedavisi görüyorsanız
bunu doktorunuza bildirmeyi unut-mayın. Vücudunuzu bir enfeksiyon olasılığına
karşı korumak üzere antibiyotik kullanmanızı önerebilir.
· Bazen ilaçlarınız da tat alma duyunuzu etkileyebilir. Bu konuda doktorunuza
danışın.
· Yemeklerinize lezzet katacak değişik baharatlar deneyin.
· Kırmızı etin tadı kötü gelmeye başladıysa, eti pişirmeden önce az tuzlu
salata sosuna ya-tırın. Bir süre için tavuk ya da balık eti yemeyi de
tercih edebilirsiniz.
· Koku duyunuz tat duyunuzu etkileyebilir. Yemek hazırlanırken mutfakta
bulunmayın. Ağır kokusu olmayan tavuk ya da tonbalığı salatası gibi soğuk
yiyeceklere de yönelebilirsiniz.
· Ağızdaki metalik tadı gidermek için limon ya da başka ekşi meyveler
ya da meyve aromalı mayhoş şekerlemeler yiyin. ( Şeker hastaları bu konuda
dikkatli olmalıdırlar.) |
| |
|
