diyaliz merkezi dializ merkezi renin dializ
diyaliz hastanesi okmeydanı diyaliz
 

Kronik Böbrek Yetmezliği Olan Hastalarda Beslenme

 
  Kronik Böbrek Yetmezliği Olan Hastalarda Beslenme Kronik böbrek yetersizliğinde beslenme çok önemlidir. Hangi nedene bağlı olursa olsun, uygun beslenmeyle böbrek hastalığının ilerlemesi yavaşlayabilir. Yetersizliğin ileri dönemlerinde orta-ya çıkan rahatsız edici şikayetler (bulantı, kusma, tansiyon yüksekliği, nefes darlığı) uygun beslenme ile hafifletilebilir. Sağlıklı insanlarda olduğu gibi, böbrek yetmezliği olan hastalarda gerekli olan enerjiyi öncelikle karbonhidrat ve yağlardan sağlar. Eğer gerekli miktarda kaloriyi sağlayabilecek besin alınmazsa vücut enerji ihtiyacını karşılamak için kendi yapı taşlarını yı-kacaktır. Buna bağlı olarak da ileri derecede halsizlik, zayıflık ve enfeksiyonlara karşı direnç-sizlik ortaya çıkar. Enerji (kalori) ihtiyacı yaş, kilo ve günlük faaliyet durumuna göre değişir. Ortalama olarak bir günde vücudunuzun her kg 'ı için 35-40 kalori almalısınız. Örneğin 70 kg ağırlığındaysanız 70x35=2450 bir günde ortalama olarak 2400-2700 kalori almanız gereklidir. Her hastanın kalori ihtiyacı farklıdır. Zayıfsanız fazla kalori almalısınız. Kilolu iseniz daha az kalori alıp hem de egzersiz yapmalısınız. Çünkü böbrek hastalarının hem çok zayıf hem de çok kilolu olmaları sakıncalıdır.Kronik böbrek yetersizliği olan hastaların diyetinde en önemli taraf fazla miktarda protein içeren gıdaların kısıtlanmasıdır. Çünkü proteinin vücutta kullanılmasıyla ortaya çıkan üre, kreatinin, ürik asit, gibi zararlı yıkım ürünleri hasta böbrekler tarafından dı-şarı atılamaz ve vücutta birikir. Proteinli gıdalar az alınırsa bu maddelerin kandaki seviyeleri fazla olmaz ve üremiye ait belirtiler (halsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma, ağızda kötü koku, nefes darlığı) daha az olur. Proteinli gıdalar fazla miktarda fosfor içerdiğinden az protein alı-nırsa kan fosfor seviyesi de düşecektir. Protein kısıtlanması amacıyla çoğu kez vücudun kg 'ı başına 0.5-0.6 gr protein içeren diyetler önerilir. Her hastanın diyeti farklı olacağından lütfen alacağınız protein miktarını hekiminize danışınız. Böbrek yetersizliği diyetinde zaten protein miktarı kısıtlı olduğundan alacağınız proteinlerin hayvansal kaynaklı olmasına özen gösteriniz. Çünkü hayvansal kaynaklı proteinler bitkisel kaynaklılara göre daha değerlidirler hem de üre ve diğer zararlı maddeleri daha az yükseltir-ler. Bazı hastalar kan üre seviyelerini düşürmek için diyetlerinden protein kaynaklarını tama-men çıkarırlar. Bu çok yanlıştır. Çünkü vücudun işlevi için proteine muhakkak ihtiyacı vardır. O nedenle tam önerilen miktarda almalısınız. Protein yönünden en zengin ve değerli besinlerden biri yumurtadır. Yumurtanın sarısı fazla miktarda kolesterol içerdiğinden kan yağları yüksek olan hastalar için uygun değildir. Fakat yumurta beyazı her gün alınması gereken önemli bir gıdadır. Kronik böbrek yetersizliği diyetinde karbonhidratlar içerdikleri proteinler yönünden dikkat edil-melidir. Karbonhidratlardaki(ekmek,makarna,pirinç,bulgur ve özellikle kuru bakliyat) protein miktarı ile ette bulunan protein benzerlik gösterir. Bundan dolayı kurubaklagil aldığınızda o gün yiyeceğiniz et miktarını düşürmelisiniz. Ayrıca karbonhidrattan zengin gıdalar günlük enerjimizin büyük kısmını oluşturur ve çok tüke-tilir. Ekmek,makarna,yufka,pasta,börek,pilav;tatlı olarak bal,pekmez,reçel yoğun karbonhid-rat kaynaklarıdır. Bu gıdaların çok tüketilmesi hem sağlıksızdır hem de kilo alımına yol açar. Kronik böbrek yetersizliği diyetinde yağlar; önemli kalori kaynağı olduğu için dikkat edilmesi ve kilo durumuna göre ayarlanması gereken besinlerdir. Bazı yağlarda bulunan kolesterol sağ-lığınızı olumsuz yönde etkiler. Kan kolesterolünün yüksek olması böbrek hastalıklarının hızlı i-lerlemesi,kalp ve damar hastalıklarının ortaya çıkması için önemli bir risk faktörüdür. Bu ne-denle diyetinizde kolesterol yönünden kısıtlama yapmalısınız. Hayvansal kaynaklı yağlar (te-reyağı, iç yağı, kuyruk yağı vb.) fazla kolesterol içerirler. Zeytin yağı ve çiçek yağlarını ter-cih edebilirsiniz.Kronik böbrek yetersizliği diyetinde su ve sıvı gıdalar; Hastalığınızın henüz başladığı dönemlerde kanda üre ve diğer zararlı maddelerin çok yükselmemesi için alınacak en iyi önlem fazla miktarda su içmek ya da sıvı (çay, meşrubat, çorba, ıhlamur vb.) almaktır. Böylece fazla miktarda idrar çıkaracak, üre ile diğer zararlı maddeleri de bu idrar ile vücuttan dışarı atılacaktır. Ancak böbrek hastalığınızın çok ilerlediği son dönemlerde yani dializ teda-visinin başlanacağı günlerde idrar miktarınız iyice azalır. Ne kadar su içilirse içilsin idrar art-maz. Alınan fazla suyun birikmesi durumunda; vücudunuzda şişlikler, nefes darlığı, kalp yetersizliği ve tansiyon yüksekliği gibi sorunlarınız ortaya çıkabilir. Bu dönemde; bir gün önce çıkardığınız idrar miktarına 500 ml kadar sıvı ekler-seniz almanız gereken sıvı miktarını bulursunuz. Örneğin bir gün önce 1 litre kadar idrar yap-tıysanız, içmeniz gereken su,diğer sıvı içecekler ve çorba gibi yiyeceklerin toplam miktarı 1.5 litreden fazla olmamalıdır. Vücutta su fazlalığı olup olmadığını anlamak için her gün tartılabilir ve bacaklarınızda ,parmakla bastırdığınızda iz bırakan şişliklerin olup olmadığını kontrol edebi-lirsiniz. Kilonuzun artması ve şişliklerin ortaya çıkması aldığınız suyun fazlalığını gösterir. İçtiğiniz suyu atamadığınızı farkettiğinizde öncekine göre daha az sıvı alınız ve hemen dokto-runuza başvurunuz.Kronik böbrek yetersizliği diyetinde tuz; böbrek yetersizliği ortaya çıktı-ğında yeterli miktarda atılamayacağı için tuz vücudunuzda birikir ve bu durum suyunda birik-mesine yol açar. Tansiyonunuzu yükseltir ve kalp yetersizliğine sebep olabilir. Bu nedenle tuz kısıtlaması yapmak gereklidir. Bu diyetlerde bir günlük tuz alımı 3-4 gr dolaylarındadır. Tüm böbrek hastalarının mutlaka tuz kısıtlaması gerekmez. Bazı böbrek hastaları tamamen normal yada normalden de tuzlu yemekleri serbestçe yiyebilirler. Doktorunuz tarafından tuz diyeti belirlenecektir.Kronik böbrek yetersizliği diyetinde potasyum; Böbrek yetersizliğinin ileri dö-nemlerinde kan potasyum düzeyi yükselir ve hayati tehlikeler yaratır. Dikkat etmeniz gereken nokta aldığınız besinlerdeki potasyum miktarıdır. Öncelikle doktorunuzdan kan potasyum se-viyenizin durumunu öğrenmelisiniz. Bazı hastalarda potasyum çok yükselmediği halde bazı-larında yüksek olabilir. Besinlerdeki potasyum miktarını iyi bilmeli ve diyetinizi ona göre dü-zenlemelisiniz. Doktorunuz size yardımcı olacaktır. Ayrıca kan potasyumunu düşürecek bazı ilaçları gerektikçe size verecektir. Kronik böbrek yetersizliği diyetinde kalsiyum;Böbrek has-talığının seyri sırasında kemik zayıflığını önlemenin en iyi yollarından biri yeterli miktarda kal-siyum almaktır. Diyet ile yeterli kalsiyum miktarlarına erişilemiyor ise doktorunuz size kalsiyum içeren ilaçlar verecektir. Bunları düzenli bir şekilde kullanınız. Çok nadir de olsa bazı hasta-larda kalsiyum seviyesi yüksek seyreder,bu durumda diyetteki kalsiyum ve ilaçlar problem yaratabilirler. Muhakkak doktorunuzun önerilerine uyunuz.Kronik böbrek yetersizliği diyetinde fosfor; yeterli miktarda atılamadığı için kan fosfor düzeyi yüksek olur. Bu durumda kemik za-yıflığı, kas güçsüzlüğü, eklem ağrıları ve kolay kırılmalar ortaya çıkabilir. Besinlerle aldığınız fosfor düzeyine dikkat etmelisiniz. Doktorunuz size gıdalarla alınan fosforun kana geçmesini önleyecek ilaçlar verecektir. Bu ilaçları her zaman aynı miktarda kullanmayınız. Fosfor içeriği yüksek gıdalar aldığınızda daha yüksek dozda ilaç kullanınız. Bu ilaçları her zaman yemek yer-ken alınız. Kronik böbrek yetersizliği diyetinde demir ve vitaminler; böbrek yetersizliğine bağlı iştahsızlık nedeniyle yeterli düzeyde beslenemezseniz vücudunuzda demir ve vitamin eksiklikleri olacak-tır. Bu maddeleri içeren ilaçları almanızla eksiklikler tamamlanacaktır. Böbrek hastalarında en çok D vitamini eksikliği olur ve ilaçla takviye edilir. Böbrek yetersizliğinde A vitamini artar ve bu vitamini içeren ilaçları almak zararlı olabilir. Doktorunuzun size önerdiği vitaminleri düzenli şekilde alınız. Kendi başınıza ve diğer hastaların önerileriyle ilaç almayınız.